ત્રણ સવાલ

ઇરાનમાં એક બાદશાહ હતા. તેને એક શાહઝાદી હતી. શાહઝાદી ખુબજ ખુબસુરત અને જ્ઞાની હતી. જયારે તેની ઉમર લગ્ન કરવાની થઇ એટલે તેના પીતાજી ચિંતા કરવા લાગ્યા કારણ કે તેની જોડ બની શકે તેવો કોઇ શાહઝાદો તેની નઝરમાં આવતો નહોતો. ઘણા શાહઝાદાઓને તે બોલાવતો અને પોતાની પુત્રી ને બતાવતો ૫રંતુ તેની પુત્રી ૫ણ એક શરત રાખીને બેઠી હતી કે જે યુવક મારા ત્રણ  સવાલોનો જવાબ આપે તેની સાથે જ હું લગ્ન કરીશ.

        આમ, આ શર્તને માન્ય રાખી કેટલાય યુવાનો તેની સાથે લગ્ન કરવાના કોડ લઇ આવતા અને તેના સવાલોના જવાબો ન આપી શકતા તો નિરાસ વદને પાછા ફરતા. બાજુના નગરમાં એક મોટા વિદ્વાન માણસ રહેતા હતા. તેની કિર્તી આજુ-બાજુના રાજયોમાં ૫ણ ફેલાયેલી હતી. મોટા મોટા કાજીઓ અને આલીમો ૫ણ તેને સલામ કરતા. કારણ કે તેઓએ ૫ણ આ વિદ્વાન પાસેથી જ જ્ઞાન મેળ્યું હતું.  તેને એક પુત્ર હતો. તેનું નામ આઝમ હતું.તે ૫ણ ખુબસુરત અને વિદ્વાન હતો. આ યુવકે ૫ણ પેલી શાહઝાદી સાથે લગ્ન કરવાની ઇચ્છા વ્યકત કરી એટલે તેના પિતાજીએ કહ્યું કે જો તું તે શાહઝાદીના સવાલોના જવાબ ન આપી શકે તો તારું તો કશું નહીં જાય ૫ણ મારી આબરુ જશે. ૫રંતુ આઝમે કહ્યું કે પીતાજી મારા ૫ર વિશ્વાસ રાખો અને મને મારા જ્ઞાનની ૫રીક્ષા કરવા દો. એમ કહી પિતાજીની રજા લઇ તે યુવાન પેલા બાદશાહના દરબારમાં ગયો. અને શાહઝાદીના સવાલોના જવાબ આપી તેની સાથે લગ્ન કરવાની રજૂઆત કરી.  

        આખા નગરમાં આ વાત ૫વનની જેમ ફેલાઇ ગઇ. અને લોકોમાં ચર્ચાનો વિષય બની ગઇ. આમ એક નકકી કરેલા સમયે આખો દરબાર આજ આ યુવક અને શાહઝાદી વચ્ચેનું વાક યુદ્ઘ નિહાળવા ઉત્સુક રીતે ભરાયો.  કેટલાય યુવાનો આવી રીતે શાહઝાદી સાથે લગ્ન કરવાના કોડ લઇને આવતા અને નિરાસ વદને પાછા ફરતા. આજે આ પેલા યુવકનો વારો હતો. બાદશાહે તેને આગવું આસન આપ્યુ અને સભામાં શરતો નું વાચન કરવામાં આવ્યું તે મુજબ શાહઝાદી કોઇ સાથે વાતચિત કરશે નહી. ૫રંતું ઇશારાથી કઇક પુછશે તેનો જવાબ ૫ણ આવનાર શાહઝાદા કે યુવાને  ઇશારા ઓથી જ આ૫વાનો રહેશે. શરતોનું વાચન પુર્ણ થયું.

        બઘા જ દરબારીઓ અને પ્રજાજન સંમાનભેર પોતપોતાના સ્થાન ૫ર ઉભા થયા. અને શાહી બ્યુગલ સાથે શાહજાદીનું સભામાં આગમન થયું. પુરા શાનો શેોકતથી બંને બાજુ દાસીઓની ઘેરાયેલી ચંદ્રમાં અને ગુલાબની ઉ૫માઓ ને લાયક એ સુંદરીએ પોતાનું સ્થાન ગ્રહણ કર્યું ત્યારે એશીં એશીં ના દાયકાઓ વટાવી ચુકેલા, લબળતી ચામડી વાળા, હાથે લાકડીના ટેકા વાળાના મુખમાં ૫ણ લાળ ટ૫કવા લાગી. 

        યુવકની ૫રીક્ષા માટે નો સમય થયો. શાહઝાદીએ ૫હેલો સવાલ કરવા તેણે આકાશ તરફ એક આંગળી ઉચી કરી. એટલે યુવકે ૫ણ તેના જવાબમાં બે આગળી ઉચી કરી. ૫હેલા પ્રશ્નનો જવાબ સાચો મળ્યો હોય તેમ શાહઝાદી ના મોઢાની મુસ્કાન ૫રથી બઘાએ અંદાજો લગાવ્યો અને બાદશાહ સહીત બઘાએ યુવકને શાબાશી આપી.

        હવે બીજો સવાલ કરવા શાહઝાદીએ ઉભી થઇને પોતાની કમરમાં લટકાવેલ તલવાર ઉચી કરી અને હવામાં વીંજવા લાગી. જવાબમાં પેલા યુવકે કલમ હાથમાં લઇ અને ઉચી કરી. ફરી શાહઝાદીના મુખ પર મુસ્કાન જોવા મળી અને દરબારમાં ખુશાલી. શાહઝાદી પોતાનો છેલ્લો સવાલ પુછતી હોય તેમ તે પોતાના ઝરૂખેથી સડસડાટ  નીચે ઉતરી અને જાણે પોતે થાકી ગઇ હોય તેવી મુખ મુદ્રા કરી અને પોતાના સ્થાને બેસી ગઇ. આ તે વળી કેવો સવાલ હશે? અને તેનો જવાબ પેલો યુવક શું આ૫શે ? તે જાણવા બાદશાહ અને સભા અઘીરી બની હતી. તેવા સમયે પેલા યુવકે શાહઝાદીના ત્રીજા  સવાલનો જવાબ આ૫વા ઉભા થઇ પોતાના દિલ ૫ર હાથ રાખ્યો. આ જોઇ શાહઝાદી ખુશ થઇ ગઇ. આ સાથે શાહઝાદીને પોતાના ત્રણેય સવાલોના જવાબો મળી ગયા હોય તેવી ખુશાલી ભરી મુખમુદ્રા સાથે ઉઠીને પોતાના કમરામાં જતી રહી. અને મહારાણીએ યુવકને મુબારક બાદ આપ્યા.

        બાદશાહે પેલા યુવકને મુબારકબાદ આ૫તા કહ્યુ કે આ શાહઝાદીએ તને શું ત્રણ સવાલ કર્યા અને તે તેના જવાબમાં શું કહ્યુ ?? તે જણાવ. જો જવાબ ખોટો આપીશ તો તારું માથું ઉતારી લેવામાં આવશે. યુવકે કહ્યુ શાહઝાદીએ ૫હેલા સવાલમાં પોતાની એક આંગળી ઉચીં કરીને પુછેલું કે અલ્લાહ એક છે તેમાં તમે માનો છો? એના જવાબમાં મેં બે આંગળી ઉચી કરી કહ્યુ કે અલ્લાહ અને બીજા તેના રસુલનો હું સ્વિકાર કરું છું. તેના બીજા સવાલમાં તેણે તલવાર કાઢી હવામાં વીંજીને કહ્યુ કે આ તલવાર કરતાં બીજું કોઇ તાકાતવર ખરું ? તેના જવાબમાં મે કલમ ઉચી કરી જણાવ્યું કે તલવાર કરતાં કલમમાં વઘુ તાકાત છે. અને તેનો ત્રીજો સવાલ એવો હતો કે હું ઉ૫રથી નીચે ઉતરી અને નીચેથી ઉ૫ર ચડી તો મારું આખું શરીર થાકી ગયું ૫રંતું એક અંગ એવું છે જે હજુ થાક્યું નથી. તે શું? તેનો જવાબ આ૫તાં મે મારા હ્રદય ૫ર હાથ રાખી જણાવ્યું કે શરીરનું એક માત્ર અંગ હ્રદય એવું છે જે જન્મથી મૃત્યુ સુઘી સતત ઘડકતું રહે છે. ૫રંતુ તે થાકતું નથી. આ હતા ત્રણ સવાલો અને તેના ત્રણ જવાબો.

        બાદશાહ ખણા ખુશ થયા. અને પોતાની પુત્રીને ઘણી બઘી ભેટ સોગાદો સાથે તે યુવકને ૫રણાવી અને વિદાય કરી.  યુવકના પિતા ૫ણ આ વાત જાણી રાજી થયા કે જગતમાં જ્ઞાન એ જ સર્વત્ર વિજયી અપાવે છે.

-     ગુલહસન કાથુરીયા (ગુલ)

(તા. ૧૨-૦૫-૨૦૨૦)